DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
ÖZEL EĞİTİM UZMANI - ORHAN ALTUNOK
ÖZEL EĞİTİM UZMANI - ORHAN ALTUNOK
Giriş Tarihi : 23-03-2021 17:41

PROBLEM DAVRANIŞ AZALTMA YÖNTEMLERİ

Davranış

Bireyin yaptığı her şey davranış tanımlanabilir. Ancak davranış analizi açısından teknik bir tanım yapıldığında davranış bireyin yaptığı gözlenebilir olan her şeydir. Davranış gözlenebilir olmadığında başkaları tarafından anlaşılmayacaktır. Dolayısıyla nesnel bir yolla gözlenemediğinde ne sıklıkla ya da ne süreyle olduğu, hangi zamanlarda sergilendiği ya da iyileşip kötüleştiği gibi konularda davranış hakkında karar vermek mümkün olmayacaktır.

Problem Davranış

Bireyin sosyal ilişkilerine, iletişimine, öğrenmesine engel olan; kendine, ailesine yaşıtlarına ve yetişkinlere zarar vermesine sebep olan süreklilik halini kazanmış davranışlardır. Problem davranışlar her şeyden önce bireyin var olan becerilerini kullanmasını engeller. Bir davranış kalıbına sahip olan bireyler becerilerini kullanmadıkları için bir süre sonra pratik yeteneklerini kaybetme riski taşımaktadır.

Örneğin; çatal kaşık kullanarak yemek yeme yetisine sahip bir çocuk problem davranışı doğrultusunda çatal ve kaşığı ses çıkarmak için kullanacaktır. Yani problem davranış çözülmediği sürece bireyin herhangi bir alanda gelişimini tamamlaması mümkün değildir.

Problem Davranışların Azaltılmasında Kullanılan Yöntemler;

Uygun olmayan davranışları azaltmada çeşitli davranışsal uygulamalar vardır. Bu uygulamalar birey üzerindeki kontrol ve müdahale gücüne göre en ılımlıdan en az ılımlıya göre şöyle sıralanır;

1- Pekiştirmeye dayalı uygulamalar

2- Söndürme

3- Ceza

1-Pekiştirmeye Dayalı Uygulamalar

Ayrımlı pekiştirme; Bir tepki sınıfını pekiştirirken diğer tepki sınıfını pekiştirmeme süreci olarak tanımlanabilir. Basitçe uygun davranış pekiştirilmez.

Ayrımlı pekiştirmenin 4 türü vardır.

a) Uyuşmayan davranışların ayrımlı ekiştirmesi:

Uygun olmayan davranışla aynı anda yapılması mümkün olmayan uygun bir davranış seçilmesi ve pekiştirilmesi, uygun olmayan davranışta ise pekiştirmenin geri çekilmesi sürecidir. Örneğin;kalem ısırma davranışının azaltılması amaçlanıyorsa yazı yazma davranışı uyuşmayan davranış olarak seçilebilir. Çünkü kalem ısırma ve yazı yazma davranışı eşzamanlı olarak yapılmaz.

b) Alternatif davranışların ayrımlı pekiştirilmesi:

Uygun olmayan davranışın alternatifi olan bir davranışın seçilmesi ve pekiştirilmesi, uygun olmayan davranışın pekiştirilmemesi sürecidir. Örneğin; birbiriyle sözlü olarak tartışan üç öğrencinin tartışma davranışının azaltılması amaçlanıyorsa grupta işbirliği içinde çalışma alternatif davranış olarak seçilebilir. Çocuklar işbirliği içinde çalışırken de tartışabilirler. Ancak bu tartışma görmezden gelinerek işbirliği içinde olmaları pekiştirilebilir.

c) Diğer davranışların ayrımlı pekiştirilmesi

  Belirlenen zaman aralığı sürecinde uygun olmayan davranışın hiç ortaya çıkmaması durumunda pekiştirilmesidir. Örneğin; gün boyunca hafif düzeyde öfke nöbetleri geçiren bir çocuk için diğer davranışların ayrımlı pekiştirilmesi kullanılabilir. Yapılması gereken ilk şey zaman aralığı belirtmektir. 5 dakika boyunca öfke nöbeti geçirilmediğinde pekiştirilir. Bu süre davranışa göre daha az olup zamanla arttırılabilir. Belirlenen süre içinde öfke nöbeti geçirirse görmezden gelinip pekiştirilmeyebilir.

d) Düşük oranlı davranışların ayrımlı pekiştirilmesi

  Pekiştirmeye davranışın ortaya çıkma sıklığını azaltmak için başvurulduğunda bu sürece düşük oralı davranışların ayrımlı pekiştirmesi denir. Bu uygulamada davranış ortaya çıkma sıklığından dolayı problem davranış olarak ortaya çıkar. Örneğin; çocuğun bir etkinliği yapamadığında yardım istemesi uygun davranıştır. Ancak yardım olmadan yapabileceği bir etkinlik için bir ders saatinde 20 defa yardım istemesi uygun olmayan bir davranıştır. Daha az yardım istediğinde pekiştirilirse istenilen düzeye indirilebilir.

2-Söndürme (Görmezden Gelme)

Önceden pekiştirilen bir davranıştan pekiştirmenin geri çekilmesi sonucu olarak gelecekte o davranışın sıklığının azalması sürecine söndürme denir. Örneğin; grup eğitimi sırasında yerinden kalkma davranışını ele alalım. Uyarmak için kullanılan cümleler öğrenciyi pekiştirebilir. (öğretmenin dikkatini çekme) Görmezden gelinerek pekiştireç (dikkat çekme)geri çekilir ve davranışı gösterme sıklığı azalabilir.

3-Ceza

Alan yazında problem davranışların azaltılmasında öncelikle en ılımlı davranış stratejileri yanı pekiştirmeye dayalı olan stratejiler önerilir.  Davranış kontrolü için cezastratejisine öncelik verilmemelidir.

Ceza davranışın hemen ardından verilen ve davranışın ileride ortaya çıkma sıklığını azaltan uyaranlardır. Cezanın 2 türü vardır.

a) Hoşa giden uyaranı çekme

Birey problem davranışı sergilediğinde hoşuna giden bir şeyin ortamdan çekilmesidir.

b) Hoşa gitmeyen uyaran sunma

Birey problem davranış sergilediğinde tekrar etmemesi için itici bir uyaran sunmaktır.

NELER SÖYLENDİ?
@
ÖZEL EĞİTİM UZMANI - ORHAN ALTUNOK

ÖZEL EĞİTİM UZMANI - ORHAN ALTUNOK

DİĞER YAZILARI PROBLEM DAVRANIŞ AZALTMA YÖNTEMLERİ 23-03-2021 17:41
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA