DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
ÖZEL EĞİTİM UZMANI-KÜBRA GÖKTEPE
ÖZEL EĞİTİM UZMANI-KÜBRA GÖKTEPE
Giriş Tarihi : 16-03-2021 19:45

DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU

(DEHB) Dikkat Eksikliği ve Hiperaktivite Bozukluğu çocuklarda, ergenlerde ve yetişkinlerde yaygın olarak görülen nöro gelişimsel ve davranışsal bir bozukluk olup kişinin kendi yaşına ve bulunduğu gelişim seviyesine uygun olmayan aşırı hareketliliği, isteklerini erteleyememesi ve dikkat sorunları ile alakalı bir durumdur. Dikkat bilişsel bir süreçtir ve bir işe başlama, devam ettirme, sonlandırma, uyanık kalma v.s. gibi süreçler söz konusudur. Dikkat süresi ve dikkat yoğunluğu her yaşta farklıdır. Dikkat eksikliği, kişinin dikkat süresinin yaşından beklenenden az olması ve kişinin dikkatini belirli bir süre devam ettirmede güçlük yaşamasıdır.

Bir kişide DEHB var diyebilmemiz için belirtilerin 7 yaşından önce başlaması, belirli bir müddet devam etmesi(en az 6 ay) ve en az iki ortamda görülmesi gerekir. Çocuklar okula başladığında onlardan beklentiler arttığı için genelde çocuk okula başladığında bu durum anlaşılmaktadır.

DEHB tedavi edilebilir. Psikiyatrist, klinik psikolog, anne-baba ve öğretmen işbirliği tedavi sürecinde çok önemlidir.

 DEHB tedavi edilmediğinde ergenlerin ve yetişkinlerin kaygı bozuklukları, majör depresyon, madde kullanımı, yeme bozuklukları, uyku bozuklukları, düşük akademik başarı, düşük iş başarısı, kişilerarası ilişkilerde problemler ve davranış bozuklukları yaşama riski artmaktadır.

BELİRTİLERİ:

DEHB ‘nun 3 temel belirtisi vardır. Bunlar ;

1-DİKKAT EKSİKLİĞİ: Dikkat eksikliğinde yaşanan durum kişilerin dikkat edememeleri ile alakalı değildir, sadece dikkatlerini bir noktaya odaklayamamaları ile alakalıdır. Aynı anda birçok uyarana dikkat ettikleri için bir işle uğraşırken başka bir uyarıcı dikkatinin dağılmasına sebep olur. Daha çok kalabalık,  gürültülü ve uyaranın fazla olduğu ortamlarda dikkatlerini odaklamaları zor olur. Zihinsel işlevleri yerine getirmekte güçlük yaşarlar. Ev ödevlerini unuturlar. Eşyalarını kaybederler v.s. Ancak sakin ortamlarda ya da ilgisini çeken bir konu olduğumda daha uzun süre odaklanabilirler.

2-AŞIRI HAREKETLİLİK: Kişinin kendi yaşına ve gelişim seviyesine uygun olmayan aşırı hareketliliğidir. Uzun müddet yerinde oturamaz, daima hareket halindedir. Sanki bir motor takılmış gibi hareket ederler. Uzun süre bir yerde oturamazlar ve çabuk sıkılırlar. Enerjik ve aktif yapıları vardır.

3-DÜRTÜSELLİK: Kişinin kendini kontrol etmesinde sorun yaşamasıdır. Acelecidirler, soru bitmeden soruya cevap verirler. Konuşurken sözün bitmesini beklemeden söze karışırlar, içlerinden geldiği gibi davranırlar.

DEHB hayat boyu sürebilen bir farklılıktır. DEHB olan kişilerin ergenlikte de belirtileri devam eder. DEHB genetik bir durumdur ve çocuk doğduğu andan itibaren bir takım belirtiler göstermeye başlar. Ancak bebeklikte görülen bu belirtiler (az uyuma, kolay ağlama, huzursuzluk) başka durumlara da bağlı olabileceğinden bu dönemde teşhis edilmesi mümkün değildir. Çocuklar okula başlamadan evvel de normal olarak hareketlidirler ve dikkat süreleri kısadır. Bu sebeple okul öncesi dönemde de teşhis edilmesi zordur. Ancak çocuktaki dikkat eksikliği ve hareketlilik akranlarına nispetle önemli ölçüde farklılık gösteriyorsa o zaman bu teşhis düşünülebilir. Sıklıkla çocuklar ilkokul döneminde iken bu tanı konulur. Ergenlikte ise daha fazla akademik başarısızlıklar yaşarlar ancak dikkat süreleri daha fazladır. Yetişkin dönemde, arkadaş ilişkilerinde, evliliklerinde, iş hayatlarında sorunlar yaşayabilmektedirler.

Bu kişilerin olumlu özellikleri de söz konusudur ancak mühim olan bu özelliklerin açığa çıkartılması, bunun için ortamların sağlanması, gerekli tedbirlerin alınması gereklidir. Bu özellikler şunlardır:

Yaratıcıdırlar ancak potansiyellerini ortaya koymakta zorluk yaşarlar. Enerjik, canlı ve keyiflidirler. Risk almaktan hoşlanırlar. Hayal güçleri gelişmiştir. Kolayca birilerine güven duyabilirler. Sıcakkanlı ve hoşgörülüdürler. Espri yetenekleri gelişmiştir.

DEHB ‘e göre bir takım sorunlarda eşlik edebilir. Bu kişiler düşük benlik algısına sahip olabilir. Akademik sorunlar yaşayabilirler. (okuldan atılma, okulu bırakma, sınıf tekrarı yapma v.s) Ayrıca dağınıklık, unutkanlık, zihinsel olarak organize olamamalarından kaynaklanan düzensizlik, koordinasyon bozukluğu, sosyal beceri sorunları, tutarsızlık v.s. gibi sorunlarda görülebilir.

 

DİKKAT EKSİKLİĞİ BOZUKLUĞU TANI VE TEDAVİSİ

Özellikle çocuklarda DEHB tanısı konulmadan önce davranışsal problemlere yol açan yakın zamanda yaşanmış boşanma, aile içinde birinin ölümü veya yakın zamanda gerçekleşmiş taşınma gibi bir durumun olup olmadığı sorgulanmalıdır. DEHB tanısı genellikle semptom ve belirtiler ışığında konulur. Tanı koyulması için semptomların altı yada fazlası, 17 yaş sonrası için ise en az beş tanesinin olması gerekir.

Genellikle  ilaç ile tedavi yoluna gidilmektedir. İlaç kullanılıp; ilacın etkisinin görüldüğü sürede hareketlilik azalabilir, dikkat süresi artabilir ve dürtü kontrolü sağlanabilir. Ancak ilaç doğru davranışı sağlayamamaktadır, motivasyonu arttıramamakta, kişiye duyguları ile başa çıkmayı öğretememektedir. Yani davranışlardaki değişikliği sağlayamamaktadır. İlaç +psiko eğitimsel müdahaleler (anne-baba eğitimi, öğretmen eğitimi, çocuğun bireysel terapisi) +davranışsal tedavilerle birlikte kullanıldığında etkili sonuçlar ortaya çıkabilmektedir. Öğrenmenin temelinde bir uyarıcıya dikkat etme, dikkati belirli bir müddet aynı uyarıcı üzerinde devam ettirebilme vardır. Fiziksel temas kurarak, dokunarak, zıplayarak, dans-drama etkinlikleri, deneme-yanılma yoluyla öğrenme, lego, oyun hamurları yani kısacası kinestetik öğrenme DEHB olanlar için son derece faydalı olacaktır.

DEHB ‘Lİ ÇOCUKLARIN EĞİTİMİ

Öğretmenler sık sık görsel ve işitsel materyaller kullanmalıdırlar. Öğrenme sürecinde ne kadar çok duyu organı devreye girerse o kadar yararlıdır. Öğrencilerin uymaları istenen kurallar onlara açıkça öğretilmeli, istenen biçimde davranmanın ve davranmamanın doğuracağı sonuçların neler olacağı belirlenip öğrenci tarafından bilinmesinin sağlanması gerekir. Sınıfın dikkatini dağıtacak maddelerden arındırılması gerekir. DEHB ‘li çocukların sürekli oturmalarını beklemek yanlıştır. Önemli olan hareket etme ihtiyacı içinde olan çocuğun bu isteği kendi istediği şekilde değil öğretmenin isteği ve ders konusu dahilinde karşılanmalıdır. Örneğin; çocuğa sık sık soru sorulmalıdır, sınıf penceresini açması yada sandalyesini düzeltmesi istenebilir. Bu çocuklarda ayağa kalkma davranışına bazen anlayış göstermeli, bazen de görmezden gelinmelidir.

DEHB’li öğrencilerin kendilerine olan güvenlerinin öğretmenleri tarafından güçlendirilmesi, küçük ilerlemelerinin dikkate alınması ve pekiştirilmesi önemli olan bir diğer konudur Bu öğrenciler sadece sonuca göre değil, herhangi bir konuda çaba göstermeye başladığı an ödüllendirilmelidirler. Özellikle sözel övgü kullanılırken, öğrenciler üzerinde baskı yaratabileceği düşünülerek genelleştirilmiş ifadelerden (“Seninle gurur duyuyorum”, “Sen bir dâhisin” ya da “Yakında sınıfın en akıllı çocuğu olacaksın” gibi) kaçınılmalıdır. Bu noktada “Dikkatini iyi bir şekilde topladığını düşünüyorum. ”Ödevini yapmak için gerçekten çok çaba gösteriyorsun.” gibi ifadelerin daha uygun olduğu söylenebilir.

DEHB’li çocuklarda oldukça etkili olabilen diğer bir yöntem, simgesel ödül sistemidir. Burada toplanan puanlar uygun ödüllerle (daha az ev ödevi vermek, çıkartma hediye etmek gibi) değiş tokuş edilir. Bu yöntemin uygulanmasında en önemli noktalardan birisi de çocuğun davranışla ödül arasındaki bağlantıyı kurabilmesi ve öğretmenin tutarlı olmasıdır.

ANNE BABALARA ÖNERİLER

Çocuğunuza kuralları açıkça belirleyin. Sizin için önemli olan kuralları belirleyin ve bunları birlikte yazıp, herkesin görebileceği bir yere asın. Çocuğunuz daha küçükse, kurallara dair resimler bulup bir kartona yapıştırabilir ya da kurallarla ilgili resim çizebilirsiniz. Bu kurallara uyabildikçe size yardımcı olduğu için çocuğunuza teşekkür edin, sarılın ve öpün.

Net ifadeler ile rutinler oluşturun. DEHB ‘li çocuklarda kendilerinden ne beklendiğini anlamaları için rutin çok önemlidir. Öngörülebilir, tahmin edilebilir ve süreklilik gösteren rutinleri destekleyin.

Çocuğunuzun olumlu yanlarını görmeye çalışın. Çocuğunuzun davranışları ailedekiler, öğretmenler ve arkadaşları tarafından çoğu zaman olumsuz olarak değerlendirilmektedir. Onun özgüvenini yükseltecek şekilde olumlu davranışlarını övün. DEHB ‘ e özgü davranışları çocuğunuzun elinde olmadan yaptığının hep bilincinde olun. Ne yapmamalarını değil ‘’ne yapmaları gerektiğini ‘’ söyleyin. Çocuğunuzun olumlu davranışlarını küçücük de olsa o anda hemen övün. Bu onunla ilgilendiğinizi gösterecek, kendine önem verilmesi onu cesaretlendirerek özgüvenin artmasını sağlayacaktır. Bu olumlu davranışları için küçük ödüller de verebilirsiniz.

Gün içinde birlikte oyun oynayın. Kutu oyunları gibi kuralları olan oyunlar hem oyunu kurallarına göre oynamak zorunda olduğunu deneyimletir hem de birlikte keyifli zaman geçirmenizi sağlayarak çocuğunuzun sizinle ilişkisini güçlendirir.

Hayatınızda düzenlemeler yapın. Örneğin çocuğunuzla çıkmak sizin için zor ise bunu kendi başınıza yapabileceğiniz bir zaman ayarlayın.

Nasıl hissettiğinizi söyleyin. Çocuğunuzu ‘’ hep böyle davranıyorsun, bıktım senden’’ gibi eleştirmek yerine, “Böyle yaptığında /davrandığında bu beni gerçekten çok üzüyor.’’deyin.

Tartışmalardan kaçının. Çocuğunuz kurallarınızauymadığında onunla tartışmak yerine net ve kararlı olun. Örneğin; arkadaşının oyuncağını elinden alan çocuğunuza “şimdi üçe kadar sayacağım arkadaşının arabasını ona geri ver’’ deyin.

Kendinize mutlaka zaman ayırın. Anne-baba olarak sorumlulukları paylaşmayı unutmayın. Kendinize özel bir zaman dilimi ayırın ve size özel olan o zamanı mutlaka çocuğunuza bildirin. Unutmayın oksijen maskesi önce size, sonra çocuğunuza…

NELER SÖYLENDİ?
@
ÖZEL EĞİTİM UZMANI-KÜBRA GÖKTEPE

ÖZEL EĞİTİM UZMANI-KÜBRA GÖKTEPE

DİĞER YAZILARI DİKKAT EKSİKLİĞİ VE HİPERAKTİVİTE BOZUKLUĞU 16-03-2021 19:45
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
  • Spor Toto Süper LigOP
  • 1Adana Demirspor00
  • 2Aytemiz Alanyaspor00
  • 3Altay00
  • 4Fraport-TAV Antalyaspor00
  • 5Medipol Başakşehir00
  • 6Beşiktaş00
  • 7Çaykur Rizespor00
  • 8Fatih Karagümrük00
  • 9Fenerbahçe00
  • 10Galatasaray00
  • 11Gaziantep Futbol Kulübü00
  • 12Giresunspor00
  • 13Göztepe00
  • 14Atakaş Hatayspor00
  • 15Kasımpaşa00
  • 16Yukatel Kayserispor00
  • 17İttifak Holding Konyaspor00
  • 18Demir Grup Sivasspor00
  • 19Trabzonspor00
  • 20Helenex Yeni Malatyaspor00
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA
escort bayanDenizli escort Çorum escort Burdur escort Çivril escort Karahayıt escort Pamukkale escort Osmancık escort Sungurlu escort Bucak escort
Tekirdağ mutlu son Adana mutlu son Mersin mutlu son Bursa mutlu son Muğla mutlu son Balıkesir mutlu son Kocaeli mutlu son İstanbul mutlu son Ankara mutlu son Antalya mutlu son İzmir mutlu son Denizli mutlu son Çanakkale mutlu son Sakarya mutlu son Manisa mutlu son