DOLAR 0,0000
EURO 0,0000
STERLIN 0,0000
ALTIN 000,00
BİST 00.000
FİZYOTERAPİST -TUĞBA POLAT
FİZYOTERAPİST -TUĞBA POLAT
Giriş Tarihi : 06-04-2021 20:25
Güncelleme : 06-04-2021 20:30

DİZ OSTEOARTRİTİ

Dejeneratif eklem hastalığı olan osteoartrit halk arasında kireçlenme olarak bilinmektedir. Osteoartrit vücutta herhangi bir eklemi etkileyebilir. En sık etkilenen eklemlerden birisi de diz eklemidir. Diz eklemi oldukça kompleks bir yapıda olan ve gün içerisinde her daim aktif halde çalışan bir eklemdir. Bu neden zamanla diz ekleminde bir takım sağlık sorunları yaşanabilmektedir. En sık yaşanan sorun ise kireçlenme problemidir. 
Genelde orta ve daha ileri yaşlarda yaşanan diz osteortriti eklemin yapısını ve fonksiyonlarını kaybederek pürüzsüzlüğünü kaybetmesi durumudur. Osteoartrit eklemde yıpranmaya bağlı gelişen bir sürecin sonucudur. Eklem sıvısı azalır, kıkırdak yapısı bozulur ve kemik yapı ortaya çıkar. Eklem arası boşluk daralır ve eklemi oluşturan kemik yapılar temas etmeye başlar. Eklemde hareketle ses gelmeye başlar. Bu olaylar dizde oluşurken her aşamada ağrı başta olmak üzere hareket kısıtlılığı ve dizlerde içe içe doğru dönme şeklinde varus dediğimiz şekil bozukluğu gelişir. Yaşlanan eklemlerin kendini yenileme kapasitesi zamanla azalır ve ortaya çıkan küçük hasarların tamamen iyileşmesi oldukça güçleşir. Küçük iltihapların süreklilik hâline dönüşmesi durumunda, aşınma daha da hızla ilerleyip sonunda yanındaki kemiklere de zarar verir. 


Osteoartrit riskini arttıran faktörler nelerdir?
Yaş: Osteoartrit orta ve ileri yaşın hastalığıdır. 40 yaşından önce görülmesi nadirdir. Yaşlanma ile eklem kıkırdağında değişiklikler oluşur ve buna bağlı olarak dayanıklılığı azalır. Bu nedenle yaş ilerledikçe osteoartrit görülme sıklığı artar. 
Cinsiyet: Kadınlarda osteoartrit gelişme ihtimali daha yüksektir. Özelikle menopoz sonrası dönemde daha ciddi seyretmektedir. 
Kalıtım: Kıkırdak içeriğindeki maddeler kalıtımsal olarak belirlenmektedir. Bu nedenle de osteoartritte kalıtımsal faktörlerin rol oynadığı bilinmektedir.
Obezite: Eklemde kıkırdak hasarını tetikleyen en önde gelen neden obezitedir. Ekleme aşırı yük binmesi eklem kireçlenmesinin hızlı gelişmesine ve ağır seyretmesine sebep olur. 
Meslek: Uzun süre ayakta kalan ve uzun süre dizin bükülü olmasını gerektiren işlerde çalışan insanlarda diz osteortritinin daha sık olduğu görülmüştür. 
Geçirilmiş travmalar ( kaza, yaralanmalar ve kırıklar), sistemik hastalıklar(diyabet, romatoid artrit vs.) genetik geçiş, steroid veya eklem kıkırdağına zarar verecek bazı ilaçların uzun süre kullanılması da diz osteoartrit riskini arttırmaktadır.
Sigaranın kireçlenme riskini arttırdığını destekleyen analizler yanında sigara kullanan kişilerde nikotinin kondrositlerin sentez aktivitesini fizyolojik düzeyde arttırdığına işaret eden araştırmalar da bulunmaktadır.
Osteoartrit ile yüksek tansiyon, hiperürisemi ve diyabet arasında ilişki tespit edilmiştir. Diyabet eklem beslenmesinin bozulması ve nöropati sonucu duyusal uyaranların azalması ikincil osteoartrit gelişimine zemin hazırlamaktadır.
Fiziksel aktivite azlığı: Uygun ve yeterli egzersiz yapılmadığında osteoartrit riski artmaktadır. Diz eklemine bağlanan kaslarda zayıflık varsa eklem daha fazla yük taşıyacağı için osteoartrit kaçınılmazdır. 
Osteoartritte belirtiler nelerdir?
Ağrı: Osteoartritin ilk dönemlerinde ekleme aşırı yük bindiren ve zorlayan aktiviteler sonrasında artar ve istirahat ile azalır.  Osteoartrit ilerledikçe minimal hareketle ve istirahat sırasında ağrı olmaya başlar.  Ağrı kişiyi uykudan uyandırabilir. Bu durum uykudayken kasların gevşek olması ve eklem fonksiyonu üzerinde destek ve kontrol mekanizmalarının işlemeyişi sonucu olabilir. 
Eklem sertliği: Genellikle sabahları ilk kalktığımızda ve gün içerisinde uzun süre hareketsizlik dönemlerinden sonra  görülür. Süresi 15- 30 dakikayı geçmez. 
Eklem hareket açıklığının azalması: Kıkırdaktaki harabiyete bağlı gelişen eklem yüzlerinin uygunsuzluğu, ağrıya bağlı kas spazmı ve kısalıklar,sonradan oluşmuş  kemikçik yapılar ya da serbest cisimciklerin mekanik engellemesinden dolayı eklem hareketlerinde kısıtlılık gelişir. 
Krepitasyon ve krakman: Eklem kıkırdağı kaybı ve eklem yüzeyi düzensizliği eklem hareketi sırasında çıtırtı seslerinin oluşmasına neden olur. 
Eklem  şekil bozuklukları: Eklemin içe dönmesi dediğimiz varus eklemin dışa dönmesi dediğimiz valgusa nispeten daha fazladir.  Bağların zayıflığı ve gevşekliği sonucunda ise ileriki dönemlerde travmaların oluşma riski artar. 


 
Kas güçsüzlüğü: Kaslar eklemlerin fonksiyonlarında önemli rol oynarlar. Osteoartritte ağrıdan dolayı eklem daha az kullanılır. Ağrı refleks olarak kas spazmına ve eklem hareket açıklığında azalmaya neden olur. Bu durum kasların inaktivasyonuna neden olur. Bundan dolayı eklem stabilizasyonu bozulan diz daha kolay travmatize olur. Böylece oluşan irritasyon ağrıyı daha da arttırır. Bu kısır döngü halinde devam ederek kaslarda ilerleyici bir fonksiyon kaybı ve zayıflığa yol açar. 
Osteoartritte tedavi yöntemleri nelerdir?
Diz osteoartriti tedavisinde amaç ağrı ve tutukluluğun giderilerek yaşam kalitesinin arttırılması, eklem fonksiyonlarının korunması ve iyileştirilmesi, kas gücünün korunması ve geliştirilmesi, sakatlıkların önlenmesi veya düzeltilmesi ve tedavi komplikasyonlarının önlenmesidir. Çoğunlukla önerilen tedavi algoritması şu şekildedir.
1) Tetikleyici faktörlerin düzeltilmesi:  Ekleme aşırı yük bindiren aktiviteler ve bunlardan kaçınma yolları hakkında kişinin bilgilendirilmesi sadece ağrıyı azatmakla kalmaz ileride oluşabilecek hasarı da önler. Bu amaçla kişilerin uzun süre ayakta durmamaları , çömelmemeleri ve diz üstüne çökmemeleri istenir. Sandalye boyunun arttırılması, tuvaletin yükseltilmesi, merdiven kullanımının azaltılması gibi ev içinde düzenlemeler yapılması önerilir.
2) İstirahat: Hasarlı eklemin aşırı kullanımı hem semptomları hem de başlamış olan dejeneratif süreci olumsuz etkiler.  Bu nedenle İstirahat ve mekanik travmatik etkilerden korunma tedavinin önemli bir parçasıdır.
3) Eklem koruma teknikleri: Diz ekleminin instabilitesine yol açan durumlarda kollateral destekli dizlikler, iç ve dış eklem stresini azaltarak faydalı olabilirler. Diz ekleminin iç veya dış kompartmanını etkileyen durumlarda ayakkabı tabanına yerleştirilecek iç ve dış topuk kamaları alt bacak açılarını ve ekleme binen yüklerin dağılımını değiştirerek belirgin semptomatik düzelme sağlayabilirler. Ayrıca diz breysleri ile dize dış destek sağlanarak eklem şekil bozuklukları önlenebilir. Diz kapağı eklem osteoartritinde diz kapağı bantlaması kısa dönemde ağrının %25 azalmasını sağlar. Baston, yürüteç gibi basit yürüme cihazları aşırı eklem yükünü azaltarak ağrıyı azaltır.


4) Diyet: Obezite en sık görülen değiştirilebilir risk faktörü olduğu için yük taşıyan eklemlerin osteoartritinde kilo verdirilerek ekleme binen mekanik stres azaltılıp süreç yavaşlatılabilir.
5) Medikal Tedavi: Osteoartritin en önemli semptomu olan ağrıyı azaltmak ve inflamasyon gidermek için çeşitli farmakolojik tedavi seçenekleri mevcuttur. 
6) CerrahiTedavi: Medikal ve  FTR yaklaşımları ile tedavi edilemeyen osteoartritli kişilerde bir başka yaklaşım da cerrahi tedavidir. Ekleminize yönelik en uygun cerrahi tedavi ortopedi uzmanı hekimlerce gerçekleştirilir. Çeşitli cerrahi yaklaşımlar söz konusu olabilir ve cerrahi sonrasında kişinin en kısa zamanda hareketlendirilmesi, yürütülmesi ve günlük yaşamında bağımsız olabilmesi için aktif bir rehabilitasyon programı uygulanmalıdır. 
7) Fizik tedavi ve rehabilitasyon: Fizyoterapist tarafından kişinin genel durumu ve osteoartritli eklemin durumu göz önüne alınarak her kişi için özgün bir tedavi planı hazırlanır. Fizik tedavi ve rehabilitasyon uygulamalarında kişinin durumuna göre yüzeyel sıcak ve soğuk uygulamalar, masaj, derin ısıtıcılar, hidroterapi, elektroterapi, TENS, manuel terapi ve tedavi edici egzersizlerden oluşan bir program hazırlanır.


Öneriler:  
-Dik durmaya çalışınız. Dik duruş boyun, bel, kalça ve diz eklemlerini korur.  -Tezgah yüksekliklerini öne eğilmenize gerek kalmayacak şekilde ayarlayınız.  -Alçak sandalye oturup kalkarken diz ve kalçaya fazla yük binmesine neden olur.  -Kolçaklı ve yüksek sandalye tercih ediniz.  -Ağırlıkları yerden gövdenize yakın tutarak kaldırınız. 
-Yerden herhangi bir şey alırken dizlerinizi bükerek eğiliniz.  
-Eklemleri zorlamamak için yardımcı aletler (Ör:Kavanoz açacağı,dolap kapaklarını açmak için ilmikler, uzun saplı ayakkabı çekecekleri, uzanmak-yakalamak için maşalar vb) kullanınız. 
-Uzun yolculuklarda sık mola vererek yürümeye çalışınız. -Kalça ve diz gibi vücut ağırlığını taşıyan eklemlerde sorununuz varsa  baston kullanarak ekleme binen yükü azaltınız.  -Ayaklarınızı kavrayan, koruyan, tabanı kaymayan ayakkabıları tercih ediniz.
Kişiye  özel  tedavi programı için fizyoterapistinize danışın. Sağlıkla kalın.

NELER SÖYLENDİ?
@
FİZYOTERAPİST -TUĞBA POLAT

FİZYOTERAPİST -TUĞBA POLAT

DİĞER YAZILARI DİZ OSTEOARTRİTİ 06-04-2021 20:25
NAMAZ VAKİTLERİ
PUAN DURUMU
Gazete Manşetleri
Yol Durumu
ANKET OYLAMA TÜMÜ
E-Bülten Kayıt
ARŞİV ARAMA